Skip to main content

ЭР ШЕЙНИНЪ ОЗЬ АДЫ БАР


«БАХРИ ЭМЕНИ»

Къарасувбазар районында Акъ Къаянынъ дживарында секиз юз йыллыкъ эмен тереги осе. Бу терек – Бахри эмени адыны ташый. Башта мында дёрт эмен осе эди. Олар дёрт къараман: Бахри, Азми, Сувари ве Мамбет шерефине отуртылгъан.

1777 сенеси рус генералы Суворовнынъ штабы бу терекнинъ талдасында ерлешкен ве эменнинъ ады «суворовский дуб» олып къалгъан.

Read More

МИЛЛИЙ ИЧИМЛИК – КЪАВЕ

Бу аджаийп ичимликнинъ ватаны Эфиопия сайыла. XI асырда Къаф деген ерде эчки отлаткъан чобанлар, айванлар насылдыр терекнинъ япракъларыны ашап, пек ойнакъ олгъаныны корелер. Олар да бу япракълардан файдаланалар. Озьлерини пек тендюрист, сагълам дуялар, иште болдурмакъны бильмейлер.

Терекнинъ емишини, догърусы, урлукъларыны атеште къызартып, чекип ичмек де тесадюфен олып чыкъты. Къаве тереклери оськен ерни якъкъан койлюлер янгъын еринде куйген урлукъларны тапалар. Къокъусыны ве лезетини пек бегенелер.

Read More

ФИЛЬ ВЕ БАРАШ

Салпы фильни сокъакъларда джурьсеттилер,

адамларгъа корьсеттилер.

Эм белли я, филлер бизде сийрек ола,

корьген оны агъызыны ачып къала.

Къайсы якъкъа кельсе – кельсин,

Read More

ТЫЛСЫМЛЫ ХАВУЧ

Къыш кельди. Топракъ, дагълар – бутюн ер къар ёргъанынен орьтюльди. Кичкене Тавшанчыкънынъ эвинде бир тюрлю аш къалмады. Тавшанчыкъ пек ач олды. Дагъгъа барып, ашамагъа бир шейлер къыдырайым, деди.

Тавшанчыкъ къар тюбюнде къыдырды, къыдырды ве Шамечикни хатырлады. Къар терен, сувукъ, Шамечик эвде отурадыр эм, мен киби, ач олгъандыр, тюшюнди Тавшанчыкъ. Бир шейлер тапсам, мытлакъа онен пайлашырым. Бираздан о эки хавуч тапты.

Read More

ОЛАР ТЕК КЪЫРЫМДА ЯШАЙЛАР!

Сачлы джандарыкъ – (лат. Astragalus suprapilosus)

Къырым эндемиги.

Ярымаданынъ куньдогъушындаки (Судакътан Кефегедже) къуру тёпеликлерде осе. Авропанынъ Къызыл китап джедвелине кирсетильген. Чечек айында ача, къуралайда емиш бере. Энъ чокъ оськен ери Эчкидагъ ве Токълукъ дагъынынъ сыртыдыр.

Акъреп – (лат. Euscorpius tauricus)

Къырым эндемиги.

Плейстоценден эвель заманлардан къалма реликт.

Read More

ОЛАР ТЕК КЪЫРЫМДА ЯШАЙЛАР!

Къырымны къаранен тар ёлакъ багълай. Онынъ ичюн мындаки небатат ве айванат «озь къазанында къайнай». Базы осюмликлер ве айванлар исе тек ярымадамызда яратылды ве яшайлар. Олар дюнья юзюнде башкъа ич бир ерде ёкъ. Бойле осюмликлер ве айванларгъа эндемик дейлер.  Эндемиклер тек бир ерде яшап олалар, чюнки о ердеки ава, сув, топракъ оларгъа келише. Башкъа ерлерде исе келишмей.

Read More